„Kontemplacje o wodzie nad wodą”

„Pięknie żyć – znaczy kochać świat. Pięknie żyć – tak jak żyje ptak. Pięknie żyć – tańczyć tak jak wiatr. A ziemi życzyć naj, jak najdłuższych lat” – By przytoczone słowa piosenki Ryszarda Rynkowskiego stały się faktem konieczny jest szereg inicjatyw rozwijających świadomość ekologiczną, czyli postawę człowieka wyrażającą się w znajomości praw przyrody i potrzeby harmonijnego współdziałania z przyrodą oraz gotowość do zapobiegania działaniom sprzecznym z jej prawami.

Z tego powodu 17 października 2019 roku uczniowie I Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Żeromskiego w Opocznie wzięli udział w uroczystych obchodach Międzynarodowego Dnia Krajobrazu pod hasłem „Kontemplacje o wodzie nad wodą”. Projekt został zgłoszony i zarejestrowany przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska, która organizuje spacery krajobrazowe od 2016 roku. Tegoroczna edycja dotyczyła wody w krajobrazie. Organizatorami przedsięwzięcia w naszej szkole byli nauczyciele przedmiotów przyrodniczych: p. Emila Grochulska, p. Ewa Gutarowska, p. Marzena Papis, p. Renata Sijer, p. Teresa Tępińska oraz Dyrektor Muzeum Regionalnego w Opocznie p. Adam Grabowski. Zapowiedzią wydarzenia były plakaty otrzymane z Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska z siedzibą w Warszawie. Wzbogacone o przygotowane przez nas regulaminy konkursów (fotograficznego i plastycznego) zostały rozwieszone w szkole, jak również w punktach informacyjnych na terenie Opoczna.

O 8.45 przed budynkiem liceum zebrali się uczestnicy spaceru krajobrazowego – uczniowie klasy IIb oraz IIge wraz z Opiekunami/Organizatorami (razem 61 osób). Każdy uczestnik spaceru miał przypiętą papierową niebieską kropelkę wody nawiązującą do tematu przewodniego. Jeżeli chodzi o ubiór to dominował kolor niebieski i jego odcienie. Początkowo trasa spaceru prowadziła ulicami: Żeromskiego, fragmentem Piotrkowskiej, gen. Kazimierza Załęskiego „Bończy”. Pozwoliła inaczej spojrzeć na ten „codzienny” krajobraz kulturowy, przez pryzmat zasobów wodnych. Uczniowie zwrócili uwagę na mniejszą retencję, większy spływ powierzchniowy, ilość studzienek kanalizacyjnych. Uczestnicy wzbudzali zainteresowanie przechodniów, którzy zadawali pytania i to już był pierwszy sygnał, że cele spaceru są właściwie realizowane.

Po dotarciu do Muzeum Regionalnego w Opocznie odbył się wykład z wizualizacją nt.: „Znaczenie wód powierzchniowych w rozwoju osadnictwa opoczyńskiego” wygłoszony przez Dyrektora placówki p. Adama Grabowskiego. Prelegent w niezwykle przystępny sposób omówił rolę wody na Ziemi Opoczyńskiej. Zwrócił uwagę na procesy melioracyjne przeprowadzone w południowej części miasta, liczne torfowiska. Wskazał nazwy ulic wyraźnie nawiązujące do sytuacji hydrologicznej np. Błotna, Mostowa, Grobelna. Omówił rolę tutejszych rzek w rozwoju gospodarczym. Zapoznał zebranych z lokalizacją młynów. Wykorzystując mapy historyczne i współczesne pokazał jak zmieniał się bieg Wąglanki i Drzewiczki. Można było zauważyć wyraźną korelację między rozmieszczeniem rzek a lokalizacją opoczyńskich zakładów. Wielu zainteresowała historia studni miejskiej z Placu Kościuszki. Dziś, pod względem stopnia zanieczyszczenia, opoczyńskie rzeki reprezentują IV klasę. Niegdyś można było łowić w nich raki, co wskazuje, że woda była bardzo czysta.

W dalszej części spotkania odbył się parnas artystyczny, podczas którego w pięknych aranżacjach mogliśmy usłyszeć uzdolnione uczennice klasy IIb: Małgorzatę Śpiewak i Alicję Urbanowicz.

Uposażeni w stosowną wiedzę udaliśmy się na dalszą część spaceru krajobrazowego, w czasie którego kontynuowany był wykład plenerowy przez Dyrektora Muzeum Regionalnego w Opocznie p. Adama Grabowskiego. W trakcie wyprawy uczestnicy zrozumieli, że wartość wody jest niewymierna. Zatrzymywaliśmy się przy lokalnych mijanych obiektach hydrotechnicznych wskazując ich znaczenie w funkcjonowaniu miasta i kształtowaniu zasobów wodnych. Wśród nich znalazły się: most nad Wąglanką, most nad kanałem ulgi, most nad Drzewiczką.

Spacer prowadził wcześniej wyznaczoną trasą obejmującą 6 merytorycznych przystanków:

  • Przystanek nr 1 Rzeka Wąglanka
  • Przystanek nr 2 Drzewiczka
  • Przystanek nr 3 Zalew w Opocznie
  • Przystanek nr 4 Kanał ulgi
  • Przystanek nr 5 Melioracje na Błoniach Opoczyńskich
  • Przystanek nr 6 Opocznianka.

Na każdym przystanku odbyły się plenerowe pogadanki,  przygotowane przez uczniów podzielonych na grupy, wizualizowane obiektami hydrologicznymi. Szczególnie duże zainteresowanie wzbudziły legendy nawiązujące do rzek („Legenda o dzwonach w Opocznie zatopionych przez watahy tatarskie pod wodzą Kaidu w Drzewiczce”, „Legenda o zapadniętej w wodach Wąglanki karczmie”) oraz retrospekcja biegu rzek w obecnej fizjonomii miasta. Drzewiczka i Wąglanka zdawały się wyznaczać granice kulturowe społeczności polsko – żydowskiej za czasów Kazimierza Wielkiego. Podczas przystanku przy Zalewie uczestnicy spaceru otrzymali specjalnie przygotowane ciekawe karty pracy kontynuujące kontemplacje o wodzie. Na tym etapie spaceru młodzież wykonywała zadania grupowo.

W czasie spaceru uczestnicy mieli okazję  porównać bieg uregulowany z pięknym meandrującym przebiegiem doliny Wąglanki. Zrozumieli, że na wodę trzeba patrzeć nie z punktu myśliwego, ale uważnego hodowcy pamietającego, że nie „odziedziczyliśmy Ziemi po naszych przodkach, tylko pożyczyliśmy ją od naszych dzieci”.

25 października 2019 roku odbyło się uroczyste podsumowanie obchodów Międzynarodowego Dnia Krajobrazu. Wzięli w nim udział: wicedyrektor naszego liceum pan Zbigniew Sobczyk, Organizatorzy i Uczestnicy. W trakcie ogłoszono wyniki konkursu fotograficznego i plastycznego (w dwóch kategoriach: rysunek i malarstwo). Zwycięzcami w poszczególnych konkurencjach zostali:

  • I miejsce w kategorii rysunek: Wiatr Maria kl. II E/G
  • I miejsce w kategorii malarstwo: Piasecka Wiktoria kl. II E/G
  • I miejsce w kategorii fotografia: Polak Miłosz kl. II D.

Przyznano również dwa wyróżnienia: w kategorii rysunek dla  Anieli Nebelskiej kl. II A, w  kategorii fotografia Wiktoria Stolarczyk kl. II C.

Laureatami projektu „ Kontemplacje o wodzie nad wodą” w kategorii merytorycznej zbiorowej zostali:

I miejsce –  zespół z klasy II B w składzie:

  1. Urbanowicz Alicja
  2. Pacholczyk Zuzanna
  3. Dębska Joanna
  4. Brola Aleksandra
  5. Abramczyk Katarzyna

II miejsce – kl. II E/G

  1. Barul Natalia
  2. Borkowska Weronika
  3. Dulnikiewicz Julia
  4. Krzysztofik Jakub
  5. Piasecka Wiktoria.

Wszyscy nagrodzeni i wyróżnieni otrzymali nagrody ufundowane przez Starostwo Powiatowe Opoczno oraz przygotowane przez Organizatorów jednorazowe blankiety uprawniające do skorzystania z nieprzygotowania z wybranego przedmiotu ze wskazaniem czasu realizacji. Ponadto wśród uczniów klasy IIc został przeprowadzony konkurs na bon mot dotyczący ochrony środowiska. Jeden z nich brzmiał: „W Żeromskim o środowisko dbamy, dlatego tablice interaktywne używamy”.

Mimo, że przedsięwzięcie miało jednodniowy przebieg jego cele głęboko zakorzeniły się w sercach uczestników. Na płótnie hydrologicznym Opoczna zatrzymały się powodzie gubiące dorobek, permanentne w przeszłości braki wody w okolicznych studniach, rozległe podmokłości na Opoczyńskich Błoniach, wodopodobna ciecz sącząca się z naszych kranów, ulewy nie mieszczące się w rurach spustowych rynien i wyschnięte buraczane liście oczekujące bezradnie wilgoci.

Najważniejsze jest to, że w tej feerii wodnej rzeczywistości znaleźli się uczniowie I Liceum Ogólnokształcącego w Opocznie świadomi roli wody i konieczności rezygnowania z gigantycznego zapotrzebowania na nią.

Dobrze, że są takie akcje, które pozwalają na chwilę zatrzymać się, podziwiać otoczenie i wzbudzić pragnienie jego poszanowania.