21 stycznia 2026 r. uczniowie I Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Żeromskiego w Opocznie uczestniczyli w wykładzie pt. „Kataliza i katalizatory”. Wykład poprowadziła prof. dr hab. Anna Zawisza prof. UŁ, pracownik Katedry Chemii Organicznej i Stosowanej Wydziału Chemii Uniwersytetu Łódzkiego
Wykład dotyczył katalizy – jednego z kluczowych zagadnień chemii fizycznej i przemysłowej. Kataliza to proces, w którym dodanie niewielkiej ilości katalizatora powoduje przyspieszenie reakcji chemicznej, często bez zużycia samego katalizatora. Dzięki temu reakcje przebiegają szybciej lub przy niższych temperaturach/ciśnieniach, co ma ogromne znaczenie zarówno w laboratorium, jak i w przemyśle.
Omówione zostały m.in.:
- Definicja i zasada działania katalizy, czyli jak katalizatory obniżają energię aktywacji reakcji i dzięki temu przyspieszają ich przebieg.
- Różne rodzaje katalizatorów – m.in. te działające w tej samej fazie co reagenty (homogeniczne) oraz te w innej (heterogeniczne), a także enzymy jako biokatalizatory w organizmach żywych.
- Zastosowania katalizy – od procesów przemysłowych (produkcja leków, paliw, tworzyw sztucznych, nowoczesnych ekranów OLED) po ochronę środowiska (np. katalizatory w samochodowych układach wydechowych) i procesy biologiczne.
- Szczególna uwaga została poświęcona katalizatorom zawierającym pallad, za które przyznano Nagrodę Nobla.
- Zastosowanie katalizy asymetrycznej, dzięki której można otrzymać „właściwą” formę leku.
Podczas spotkania młodzież miała okazję poszerzyć swoją wiedzę z zakresu chemii, poznać znaczenie katalizy w procesach chemicznych oraz jej praktyczne zastosowania w nauce i przemyśle. Temat jest fundamentalny dla zrozumienia, jak przebiegają reakcje chemiczne w praktyce i jakie korzyści daje świadome stosowanie katalizatorów w nauce i technologii.
Po wykładzie odbył się pokaz doświadczeń chemicznych przygotowanych przez Studentki z Naukowego Kola Chemii Kosmetycznej. Obejrzeliśmy doświadczenia:
-
- Doświadczenie 1: Kataliza homogeniczna ( katalityczny rozkład nadtlenku wodoru)
- Doświadczenie 2: Luminescencja katalizowana miedzią
- Doświadczenie 3: Luminescencja aktywowana kompleksem żelaza
- Doświadczenie 4: „ Zielony duszek”- reakcja estryfikacji katalizowana kwasem siarkowym (VI).
Udział w wykładzie był cennym doświadczeniem edukacyjnym i inspiracją do dalszego rozwijania zainteresowań naukowych.
